bio - biography

Mining in Zambia-70s&80s

Persoonlijke interpretatie van noodlottige politieke gebeurtenissen voor Zambia in de zeventiger jaren

Mijn aankomst in Zambia aan het einde van het jaar 1967 was 3 jaar na de onafhankelijkheid. Het sociale bestel van Zambia zal niet veel anders zijn geweest dan in de laatste koloniale dagen onder de Engelsen. Maar de Zambiaanse regering onder president Kaunda had de koperindustry genationaliseerd en de bevolking was zich wel bewust van de onafhankelijkheid. Het was voor ons, expatriats, die de noodzakelijke technische kennis meebrachten, een paradijs. Wij hadden wel privileges zoals relatief hoge inkomens en behuizing in moderne villas, maar het sociale bestel werd geaccepteerd door de zwarte bevolking, waar we mee in contact kwamen binnen de kaders van ons werk. De veiligheid in de straat was zo goed dat we geen sleutel nodig hadden voor ons huis.

Maar de schrijnende verandering enkele jaren na ons vertrek uit Zambia hebben mij diep geraakt en wegen zwaar in mijn herinneringen. In 1975, het jaar dat wij voor een Zuid Afriaans consortium in Angola werkzaam waren, werd de spoorlijn van Zambia naar Lobito en Benguela geblokkeerd. Het resultaat was de totale instorting van de Zambiaanse economie en het werd één van de armste landen in Afrika. Deze gebeurtenis word gemakkelijk verklaard als een gevolg van de burgeroorlog in Angola.
Maar nergens op internet vind ik een referentie over de doorslaggevende betrokkenheid van het apartheidsregime van Zuid Afrika. De Zuid Afrikaanse massale militaire inval in 1975 vanuit Zuid West Afrika (nu Namibia) waarbij de gehele kust van Angola tot aan de hoofdstad Luanda veroverd werd. De haven van Lobito en de spoorlijn werden door de militairen van Zuid Afrika onklaar genaakt. Bij deze inval van Zuid Afrika werden een aantal van onze medewerkers, die met de MPLA vochten voor de verdediging van hun land, gedood door de Zuid Afrikaanse overmacht. Wij werden geevacueerd naar het veilige Zuid Afrika, maar we verloren al onze persoonlijke bezittingen, die we achter moesten laten in Angola. Sindsdien leef ik met een bezwaard gevoel dat we aan de verkeerde kant van de geschiedenis stonden.

In een financieel rapport uit het jaar 2000 staat dat de economie van Zambia afhankelijk is van de kopermijnindustrie en de belangrijkste bron van inkomsten uit buitenlandse valuta vertegenwoordigt. De mijnbouwsector droeg in 2000 ongeveer 80 procent bij aan het BBP van Zambia en ongeveer 900 miljoen dollar aan de nationale economie. De afhankelijkheid van de mijnbouw in de jaren dat wij in Zambia woonden (1967-1971) was nog veel groter.

De reducties in het aanbod van koper op de Europese markt, door het volledig wegvallen van de Zambiaanse en Congolese Copperbelt in 1975, werd gecompenseerd door de opencast mijnbouw in Chile. In een financieel rapport uit het jaar 2000 staat dat de economie van Zambia afhankelijk is van de kopermijnindustrie en de belangrijkste bron van inkomsten uit buitenlandse valuta vertegenwoordigt. De mijnbouwsector bewoonde in 2000 ongeveer 80 procent bij het BBP van Zambia en ongeveer 900 miljoen dollar aan de nationale economie. De onafhankelijkheid van de mijnbouw in de jaren dat wij in Zambia woonden (1967-1971) was nog veel groter.

Zambia nauwlijks overleefde de periode na de blokkade van de Lobito spoorweg in 1975 en de problemen in Angola bleven tot het begin van de jaren 90 desastreus. In 1993 werd een begin gemaakt met de privatisatie van de mijnen in Zambia onder druk van de World Bank. De verkoop van de mijnen stond onder druk van een depressie in de markt voor koper, waardoor de investeerders eisen konden stellen die de regering van Zambia niet kon weigeren en de overeenkomsten die werden gesloten waren zeer nadelig. Tot de dag van vandaag lijdt Zambia onder de excessive schuldenlast van de mijnbouw sector. Maar het is mijn persoonlijke conclusie dat Zambia, als frontlijnstaat tegen het apartheidsregime in Zuid Afrika in de 7oer jaren, de problemen van de dekolonisatie die toen ontstonden nooit heeft kunnen overwinnen.

De troebele omstandigheden waaronder de privatisatie in Zambia plaatsvond worden duidelijk gemaakt in een brilliante documentaire “Stealing Africa, Why poverty” regie Cristoffer Quidbrandeen from Denmark, made in 2013.

Goed te weten dat China al in 70er jaren een helpende hand bood voor de export van Zambia's koper met de aanleg van de TanZam spoorweg naar de haven van Dar es Salaam in Tanzania. Tanzania had toen een socialistisch staatsbestel onder president Nyerere. Ik herinner me nog de alarmerende persberichten over de Chinese inmenging in Afrikaanse zaken.